PILNE

Jarosław na Liście Pomników Historii? Rozmowa z Mariuszem Czubą

Jarosław na Liście Pomników Historii? Rozmowa z Mariuszem Czubą

Rozmowa z dyrektorem Narodowego Instytutu Dziedzictwa Mariuszem Czubą, byłym Podkarpackim Konserwatorem Zabytków, o szansach wpisania Jarosławia na Listę Pomników Historii, przeprowadzona podczas Spotkania Opiekunów Pomników Historii w Krasiczynie, które odbyło się w dniach 12 i 13 czerwca br.

Czy jest szansa, by jarosławska starówka czy też Park Kulturowy, w obrębie którego leży także Jarosławskie Opactwo i klasztor oo. Dominikanów zostały wpisane na Listę Pomników Historii?

– Taki wniosek był już procedowany kilkanaście lat temu. Wpłynął do ministra i był przedmiotem prac Rady Ochrony Zabytków. Z tego co pamiętam, rada ten wniosek zamroziła, ponieważ znalazła kilka braków. Jarosław jest miastem szczególnym dla Podkarpacia, ponieważ jest on obok Przemyśla jednym z najważniejszych ośrodków historycznych, ośrodków staromiejskich o bardzo bogatej tradycji, nie mówiąc już o tym, że ma charakterystyczne typy obiektów unikatowych. Kamienice jarosławskie nie mają odpowiednika, są bardzo specyficzne. Jest to miasto bogate w zabytki sakralne, ma dobrze, w miarę zachowany, układ urbanistyczny. Kilka obiektów monumentalnych, ważnych dla tradycji tego miasta, Jarosław stracił, jak chociażby kościół kolegiacki. Jednak do dzisiaj starówka jarosławska zachowała swój oryginalny, historyczny charakter. Wówczas Rada Ochrony Zabytków zwróciła uwagi dotyczące zarządzania czy zaawansowania prac konserwatorskich. Wniosek dotyczył głównie obszaru historycznego miasta w granicach murów obronnych, natomiast Jarosław to nie tylko stare miasto, ale także zespoły klasztorne, które są poza miastem, ale z miastem były sprzężone, jako jeden wspólny system warowny. To miało być przedmiotem dalszych prac nad nową formułą wniosku, poszerzającego te granice i definiującego te wartości. I taki wniosek, jeżeli miasto będzie zdecydowane i przygotowane, może wpłynąć. Szanse, jak najbardziej, z uwagi na charakter miasta, na jego wielowiekowe dziedzictwo kulturowe, są spore. Ale bardzo ważne jest, by prowadzić właściwe, na dobrym poziomie prace rewaloryzacyjne, przez co rozumiemy konserwację zabytków historycznych, rewitalizację, tworzenie pewnej jakości krajobrazu kulturowego. I to jest w rękach samorządu i mieszkańców. Mieszkańcy są tu bardzo ważnym instrumentem.

Na razie mieszkańcy zarzucają obecnemu burmistrzowi, że nie interesuje się zabytkami i zmniejszył dofinansowanie na zabytki.

– Nie mnie oceniać, na ile miasto jest zaangażowane w ochronę zabytków. Jeżeli społeczeństwo dostrzega problem i chce, żeby było więcej, to bardzo dobrze, bo to jest taki sygnał mobilizujący. Dla miasta zabytki są ważnym elementem, nie tyle polityki historycznej czy kulturowej, ale to jest bardzo ważny element, wydaje mi się, nawet gospodarki miejskiej. Jarosław to jest ośrodek turystyczny na ważnym szlaku, przy autostradzie. Potencjał jest olbrzymi. My dzisiaj potrzebujemy w Polsce takich ośrodków, które ten tworzący się, coraz liczniejszy ruch turystyki krajoznawczej, adresowany do takich obiektów historycznych, kulturowych, przyjmie i rozwinie. Jarosław ma ogromny potencjał oparty przede wszystkim na zabytkach. W tej chwili trzeba dołożyć starań, by to wykorzystać. Wpis na Listę Pomników Historii jest pewnym procesem i na pewno jest to zwieńczenie pewnych działań. I taka była konkluzja Rady Ochrony Zabytków kilkanaście lat temu, która zachęcała miasto  do dalszej pracy. Nie odmówiła miastu prawa do znalezienia się na tej liście, ale zachęcała do wypracowania pewnej marki, która nie będzie budziła żadnej wątpliwości.

Kto powinien taki wniosek przygotować?

– Ustawa wyraźnie mówi, że wnioskującym jest minister, który składa wniosek do prezydenta. By to zrobić, musi mieć odpowiednią wiedzę na ten temat. Taka wiedza i inicjatywa powinna płynąć oddolnie. Jeżeli mówimy o mieście, zespole obiektów stanowiących pewien układ urbanistyczny, mający wielu właścicieli, to taki wniosek powinien zostać stworzony w samorządzie lub jednostkach mu podległych w partnerstwie z właścicielami poszczególnych obiektów zabytkowych.

Czy samorząd składa wniosek do wojewódzkiego konserwatora zabytków?

– Burmistrz miasta składa wniosek za pośrednictwem wojewódzkiego konserwatora zabytków do ministra kultury i dziedzictwa narodowego, który przekazuje tę dokumentację do dalszej procedury. A tę procedurę prowadzi Instytut Dziedzictwa Narodowego. Wniosek jest poddawany ocenie i weryfikacji przez Radę Ochrony Zabytków. Rada stwierdza, czy kandydatura spełnia kryteria, które stawia się pomnikom historii. Obiekt poddawany jest analizie porównawczej na tle innych obiektów, czy posiada te walory uniwersalne. Obiekt taki nie może być obiektem przeciętnym, musi być obiektem wybitnym. Musi wyróżniać się czymś szczególnym. Brane są aspekty historyczne, ale też kwestie wartości artystycznych i bardzo ważne – ocena jakości zarządzania w mieście.

Czy miasto, którego przepiękny, zabytkowy Rynek nadal jest wielkim parkingiem, ma szansę na wpis na Listę Pomników Historii?

– To jest wielki problem. Wiele miast w Polsce i na świecie nie rozwiązało jeszcze kwestii komunikacji. Miasto to organizm żywy, samorząd musi rozstrzygnąć różne kwestie, musi wziąć pod uwagę interes mieszkańców. Ale jeżeli chcemy nobilitować do tej szczególnej rangi, jako obiekt o szczególnych wartościach, to musimy to podkreślić. Nikt nie zmusza mieszkańców czy samorząd, by do tego pretendować. To jest ich wola. W tym momencie trzeba określić sobie priorytety. Jeżeli priorytetem jest ochrona dziedzictwa i Lista Pomników Historii, i korzystanie z tego zasobu, to trzeba brać pod uwagę pewne decyzje. Na pewno trzeba zmierzać do tego, by minimalizować negatywne skutki, które wiążą się chociażby z ruchem samochodowym na rzecz ruchu turystycznego. Wszystkie tego typu działania wymagają czasu. To jest proces. Ale ten proces musi się zacząć w pewnym momencie.

Przez czas od złożenia wspomnianego wniosku wiele obiektów zabytkowych zostało odrestaurowanych, powstał Park Kulturowy, w którego tworzeniu miał pan na pewno udział.

– Park Kulturowy to jest dobry pomysł na poukładanie tych wszystkich interesów. Z jednej strony trzeba myśleć o tym, że miasto jest żywym organizmem, które wymaga znalezienia kompromisu pomiędzy interesem kupców, mieszkańców, bo przecież nawet na krakowskim Rynku, który jest wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa też można wjechać, ale pod określonymi warunkami. Po to jest idea Parku Kulturowego, by określić te priorytety. Jarosław może czerpać z wzorów. Są przecież gotowe rozwiązania, jak wspomniany Kraków czy niedawno ustanowiony Pomnik Historii, czyli Sandomierz czy Przemyśl. Jak widzimy, każde z miast ma swoją specyfikę, ma swoje bolączki, rzeczy, które wymagają pracy i szukają rozwiązań. Idąc w kierunku nominacji na Listę Poników Historii, trzeba postawić sobie priorytety. A tym priorytetem jest wartość kulturowa, historyczna, po to by miasto znalazło się w panteonie tych wyjątkowych miast. Warunek brzegowy jest spełniony. Jest to jedno z czterech miast Podkarpacia, które ma zachowany charakter takiego wielkiego, historycznego ośrodka miejskiego, który jest niezwykłą atrakcją, nawet dzisiaj bez tytułu Pomnika Historii. Jarosław jest miastem pięknym, atrakcyjnym i godnym zwiedzenia.

Jakie korzyści miasto może czerpać będąc na Liście Pomników Historii?

– Zwiększa się atrakcyjność tego miejsca. Dociera wiedza o danym miejscu do szerszej grupy ludzi. Dzisiaj turyści szukają marki, marki dziedzictwa narodowego. Lista jest ogromną nobilitacją. To marka. Dziś marka jest bardzo ważna, przy tak ogromnej ofercie turystycznej, gdzie świat jest otwarty i nie ma granic w Europie. Dlatego marka pomnika historii jest bardzo ważna, bo jest pewnym wskaźnikiem, że tu warto przyjechać, warto inwestować. To jest oczywista korzyść. Wiadomo, że jeżeli miasto szuka środków pomocowych w różnych instytucjach, to zawsze jest jakaś hierarchia. W rejestrze zabytków mamy wpisanych w Polsce ponad 70 tys. obiektów, a na Liście Pomników Historii tylko 105. Jeżeli ktoś tworzy regulamin przyznawania środków, na pewno podkreśla, które obiekty są ważne. I na pewno obiekty wpisane na Listę Pomników Historii tworzą pewien kanon dziedzictwa kulturowego, który ma przy ocenie bardzo duże znaczenie.  

Dziękuje za rozmowę.

Ewa KŁAK-ZARZECKA

 

jarosław lista pomników historii spotkanie opiekunów pomników historii w krasiczynie 12 i 13 czerwca 2019 - komentarze opinie

Dodajesz jako: |


Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez ekspresjaroslawski.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

EKZ-PRESS Ewa Kłak-Zarzecka z siedzibą w Jarosław 37-500 , Cerkiewna 3

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"