14°C bezchmurnie

O Turzańskiej w SMJ

O założycielce szkoły muzycznej, pianistce, jarosławiance Marii Turzańskiej opowiadał w siedzibie Stowarzyszenia Miłośników Jarosławia Bogusław Pawlak, zastępca dyrektora Zespołu Szkół Muzycznych im. Fryderyka Chopina w Jarosławiu.

W kwietniowe, czwartkowe popołudnie Bogusław Pawlak nie tylko przypomniał postać pianistki, przyniósł także pamiątki, których w rodzinnym mieście artystki jest niewiele. Uczestnicy spotkania mieli okazję zobaczyć pierwsze dokumenty szkoły muzycznej, na których widniał podpis Marii Turzańskiej, świadectwa szkolne, afisze zachęcające do podjęcia nauki w szkole, a także artykuły prasowe z tego okresu. Wspominał, że imię Marii Turzańskiej przewijało się w jego życiu od dziecinnych lat: – Moja mama była w okresie przedwojennym uczennicą pani Marii Turzańskiej. Edukację zakończyła w momencie wybuchu pierwszej wojny światowej. Jako młody człowiek, w efekcie uczeń szkoły muzycznej, ciągle słyszałem o Marii Turzańskiej. Później poznałem pana inżyniera Kratza (wnuka M. Turzańskiej – wyj. red.), który odwiedzał moich rodziców, bo znał mamę z tamtego okresu – wspomina. – Starałem się później zgłębić biografię pani Turzańskiej. I muszę stwierdzić, że tych materiałów nie ma. Jedyne jakie są, to opowieść inżyniera Kratza wydana w gazetach i książce. Wiadomo, że tego typu praca jest subiektywna, niepoparta dokumentami. Szukałem w związku z tym w źródłach jarosławskich – dodaje.

B. Pawlak podkreślał, że Maria Turzańska miała wybitny talent muzyczny, być może po matce, która, jak podają źródła, również była pianistką. – Inż. Kratz przekazywał, że jego babcia została przyjęta na Konserwatorium w Wiedniu. Ze zdobytych przeze mnie źródeł wynika, że studiowała u Teodora Leszatyckiego, wybitnego profesora tamtych czasów, który urodził się nota bene w Łańcucie, a u którego studiował już Ignacy Jan Paderewski. Nie mamy dowodów, czy Maria Turzańska znała Paderewskiego. Możemy domniemywać, że skoro byli na jednej uczelni, to się znali. Mamy pewne przesłanki, żeby twierdzić, że prowadziła bogatą działalność artystyczną. Koncertowała w Wiedniu, Petersburgu, Paryżu czy Budapeszcie. Inżynier Kratz opowiadał i pokazywał dwie szarfy, które dostała od cesarza Austrii i od cara Rosji jako honorowe odznaczenia – wspominał. B. Pawlak opowiadał, że przerwała koncertowanie z powodu zamążpójścia za lekarza o nazwisku Turzański. Po roku urodziła córkę i osiadła w Jarosławiu. – I wówczas rozpoczęła się ta działalność na początku organizatorska, a później pedagogiczna najpierw w Towarzystwie Muzycznym, a później w szkole muzycznej, które miały siedzibę w kamienicy Attavantich - tłumaczył. B. Pawlak opowiadał o informacji, jakie udało mu się zdobyć, mówiące o działalności szkoły i jej uczniach, znanych jarosławskich postaciach.

Zasługą Bogusława Pawlaka jest, że w Jarosławiu przywrócono pamięć o tej artystce, założycielce szkoły muzycznej. Dzięki jego inicjatywie i zaangażowaniu ówczesnych władz miasta w sali koncertowej szkoły muzycznej odbywają się od siedmiu lat dni fortepianowe imieniem Marii Turzańskiej.

W Wikipedii czytamy:

„Maria Turzańska urodziła się w 1878 w Berdiańsku nad Morzem Azowskim jako córka Henryka Turzańskiego i Parczeticz von Rakoczy. W 1895 ukończyła Konserwatorium Muzyczne w Wiedniu. Swe pierwsze tournée europejskie odbyła w 1893. W 1899 zamieszkała w Jarosławiu. W 1903 założyła jarosławską Szkołę Muzyczną im. Fryderyka Chopina, którą prowadziła do wybuchu II wojny światowej. Za ofiarność i odwagę w niesieniu pomocy rannym żołnierzom podczas I wojny światowej odznaczona została Złotym Krzyżem Zasługi. W latach 1919–1939 oraz 1944–1957 radna Rady Miasta Jarosławia. Zamężna od 1899 z Grzegorzem Jarosławem Turzańskim (zm. 1925). Rodzina Turzańskich mieszkała w Jarosławiu w willi przy ul. Kościuszki. Maria Turzańska zmarła w 1957. Została pochowana na Starym Cmentarzu w Jarosławiu przy ul. Cmentarnej 1”.

Ewa KŁAK-ZARZECKA

o turzańskiej w smj o założycielce szkoły muzycznej, pianistce, jarosławiance marii turzańskiej opowiadał w siedzibie stowarzyszenia miłośników jarosławia bogusław pawlak, zastępca dyrektora zespołu s - komentarze opinie

Dodajesz jako: Zaloguj się

Ostatnie video - filmy na ekspresjaroslawski.pl