Dobiegł końca XXXIV Międzynarodowy Festiwal Muzyki Dawnej w Jarosławiu

Już po raz trzydziesty czwarty Jarosław stał się miejscem spotkania miłośników muzyki dawnej i tradycyjnej – słuchaczy, melomanów, artystów amatorów i profesjonalistów. W dniach 16–23 sierpnia odbył się Festiwal Muzyki Dawnej „Pieśń Naszych Korzeni”. Wydarzenie od ponad trzech dekad należy do najważniejszych przedsięwzięć poświęconych historycznemu wykonawstwu muzyki dawnej, będąc jednocześnie miejscem artystycznych poszukiwań i twórczych eksperymentów.

Festiwal zainaugurował jubileuszowy koncert z okazji 45-lecia działalności Bornus Consort oraz 75-tych urodzin Marcina Bornusa-Szczycińskiego – założyciela zespołu, pierwszego dyrektora artystycznego festiwalu, jednego z pionierów wykonawstwa wokalnej muzyki barokowej w Polsce, a także specjalisty od tradycji chorałowych.

Na koncercie zabrzmiał chorał gregoriański, śpiew bizantyjski w wykonaniu Marcina Abijskiego, muzyka barokowa oraz polskie pieśni tradycyjne. W kolejnych dniach uczestnicy usłyszeli również inne tradycje związane ze śpiewem liturgicznym i tradycyjnym: świecką i sakralną polifonię gruzińską wykonał Malkhaz Erkvanidze Ensemble. Na koncercie  finałowym z kolei zabrzmiał śpiew korsykański, wykonany przez Chór Festiwalowy pod wodzą Jean Etienne Langianniego.

Muzyka średniowieczna pojawiła się w festiwalowy czwartek, kiedy w jarosławskiej kolegiacie koncert poświęcony tradycji franciszkańskiej laudy w środkowych Włoszech i regionie Veneto, wykonał włoski zespół La Reverdie. Koncert odbył się z okazji 800. rocznicy śmierci św. Franciszka z Asyżu, a zespół powrócił do Jarosławia z koncertem po 25 latach. Swoją obecnością koncert zaszczyciła Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Marta Cienkowska.

Muzyka młodsza niż średniowieczna zabrzmiała zaS się w poniedziałek, środę i piątek. Barokowe utwory instrumentalne wykonali Anna-Liisa Eller i André Lislevand. We środę pod palcami Leona Berbena zabrzmiały organy w Bazylice Matki Bożej Bolesnej.

W tym samym kościele w piątek odbyły się aż trzy koncerty, podczas których Ensemble Castelkorn wykonał wszystkie sonaty różańcowe Heinricha Ignaza Franza von Bibera. W koncercie udział wzięły również żeńska schola chorałowa Flores Myrtae oraz jarosławskie Bractwo Różanego Wianka.

Jak wskazuje dyrektor artystyczny festiwalu, Marius Peterson, piątkowy koncert był przedsięwzięciem wyjątkowym: Myśl o tym, żeby znaleźć formułę dla wykonania całości cyklu Bibera, która połączyłaby go z podkarpacką i dominikańską tradycją Różańca, nosiłem w sobie od lat. Zastanawiałem się jednak, któremu z skrzypków można złożyć tak „szaloną” propozycję. Rozważałem w myślach naprawdę wielu. Kiedy kilka lat temu Josef Żak koncertował w Jarosławiu z zespołem Les Musiciens de Saint-Julien, mieszkałem niedaleko jego pokoju i słyszałem, jak ćwiczył niezwykle wirtuozowskie utwory Schmelzera i Bibera... Postanowiłem przedstawić mu ten pomysł. Okazało się, że on również myślał o czymś podobnym, ale nie znał żadnego festiwalu, któremu mógłby to zaproponować…”.

Program koncertowy uzupełniły warsztaty, seminaria i liturgie stanowiące od początku integralną część festiwalu. Każdego wieczoru odbywały się również żywiołowe zabawy taneczne z muzyką tradycyjną na żywo. Tak zwany Klub Festiwalowy od lat mieści się na dziedzińcu kamienicy Rynek 6.

Jak podkreśla Piotr Kaplita: Festiwal nie ogranicza się do prezentacji muzycznych, ale tworzy przestrzeń spotkania wykonawców, badaczy i słuchaczy, w której muzyka staje się punktem wyjścia do refleksji nad historią, duchowością i dziedzictwem kulturowym.

Członkini zarządu Stowarzyszenia Muzyka Dawna w Jarosławiu, dr Katarzyna Spurgjasz dodaje, że: ważną ideą, która od dawna towarzyszy festiwalowi, jest przywracanie muzyki do jej naturalnego środowiska. Chodzi o to, aby muzyka liturgiczna rozbrzmiewała w kontekście prawdziwego obrzędu, a muzyka taneczna rzeczywiście towarzyszyła tańcowi. Poprzez koncerty stale szukamy przestrzeni do dyskusji i przełamywania XIX-wiecznego zwyczaju, w którym uczestnictwo w koncercie sprowadza się do przyjścia w eleganckim stroju, wysłuchania występu i powrotu do domu.

Od lat istotnym i docenianym przez uczestników elementem festiwalu jest miejsce, w którym wydarzenie się odbywa. Burmistrz Jarosławia Marcin Nazarewicz podkreśla, że miasto nie jest przypadkowym gospodarzem: Wielowiekowa historia Jarosławia ukształtowana została przez spotkanie różnych narodów, wyznań i tradycji. Dawny ośrodek wielkich jarmarków, położony na styku ważnych szlaków handlowych, zachował unikatowy zespół zabytkowych kościołów, klasztorów i budynków świeckich, które od lat stanowią naturalną przestrzeń dla muzyki dawnej.

To właśnie historyczna tkanka miasta współtworzy tożsamość festiwalu, nadając koncertom wyjątkowy kontekst i podkreślając związek muzyki z miejscem, w którym od wieków przenikały się kultury Europy.

Organizatorem Festiwalu jest Stowarzyszenie Muzyka Dawna w Jarosławiu. Współorganizatorem jest Województwo Podkarpackie. Z inicjatywy Województwa od kilku lat festiwal poprzedza koncertowy prolog, który odbywa się w różnych miastach Podkarpacia. W tym roku odbędzie się on 15 sierpnia w Bazylice kolegiackiej – sanktuarium Grobu Bożego w Przeworsku. Koncert wykona Schola Cantorum Minorum Chosoviensis. Zabrzmi chorałowe oficjum o św. Franciszku ze źródeł włoskich (XIII w.)

Wydarzenie dofinansowano ze środków Gminy Miejskiej Jarosław oraz ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury –państwowego funduszu celowego, w ramach programu „Muzyka”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.